Betekenisvolle keuzes
in turbulente tijden
Een artikel over de toekomst van bibliotheken
Achtergrond
De Nederlandse bibliotheken staan er goed voor. Dankzij de Bibliotheekwet uit 2015, gezamenlijke
netwerkagenda’s en collectieve innovaties is de sector uitgegroeid tot een brede maatschappelijke
voorziening voor miljoenen mensen. Maar juist die sterke positie schept nieuwe
verantwoordelijkheid. De verwachtingen van subsidiegevers groeien, terwijl digitalisering,
afnemende leesvaardigheid, polarisatie en kunstmatige intelligentie de samenleving ingrijpend
veranderen. Stilstaan is daarom geen optie. De vraag is niet óf de bibliotheek zich verder moet
ontwikkelen, maar welke betekenisvolle keuzes zij vandaag moet maken om ook overmorgen
relevant te zijn. In gesprekken met bibliotheekdirecteuren bespraken wij
(Peter van Eijk, Ronald Provoost en Rob Beltman) welke ontwikkelingen
bepalend zijn voor hun ambities en koers voor de komende jaren en welke dilemma’s ze daarbij
tegenkomen.
Richtinggevende trends
In deze turbulente tijd verkenden we 8 megatrends en bijbehorende subtrends, die samen de toekomst van de sector vorm kunnen geven.
7 interviews met directeuren
In diepte-interviews met 7 bibliotheekdirecteuren uit verschillende regio's verkenden we de impact van trends en bewegingen
Expert-inzichten
We gebruikten inzichten in de ontwikkeling van strategisch denken en duurzame waardecreatie van leidende experts om onze gesprekken vorm te geven
Toekomstscenario's
We verkenden wat de belangrijkste richtinggevende keuzes zijn die bibliotheken te maken hebben en formuleerden een toekomstvisie
Verkenning: een droom?
In 2035 loopt - zo verwachten wij - het faciliteren van Leven Lang Ontwikkelen als een rode draad door alle bibliotheekactiviteiten. Het publieksbereik is sterk vergroot: via het wijdvertakte vestigingsnetwerk en dankzij waardengedreven en doelgroepgerichte AI-agents zijn bibliotheekfuncties in samenhang uitgegroeid tot een betrouwbare gids voor persoonlijke
ontwikkeling.
‘De bibliotheek’ is er nog voor iedereen, maar de invulling van de functies krijgt wel per doelgroep en zelfs per individu een eigen karakter. Sinds 2032 is er een wettelijk verankerd gratis basislidmaatschap. In brede politieke kring is het besef doorgebroken dat vrije toegang tot informatie en tot middelen voor non-formeel leren, horen tot de democratisch rechten van iedere burger in een moderne samenleving.
Bestuurders in het netwerk zijn erin geslaagd om steeds intensiever te gaan samenwerken rond maatschappelijke opgaven en op terreinen als digitalisering en impactrealisatie. Schaarse expertise op die gebieden hebben zij slim gebundeld. De doorwerking van bibliotheekinterventies en de aanwezigheid als ‘derde plek’ in de lokale gemeenschap is merkbaar voor miljoenen verbonden gebruikers en is zichtbaar voor beleidsmakers en beslissers.
“De volgende transformatie is die naar
een maatschappelijk-educatieve
bibliotheek. Midden in die ontwikkeling
bevinden we ons nu.”
Herman Horst
Bibliotheek Midden-Brabant
“Over 4 jaar moeten we overtuigend
kunnen laten zien wat we hebben
bereikt. Anders bestaat het risico dat de
sector opnieuw terug bij af is.”
Rachel van den Hoogen
Biblionet Groningen
“AI en digitalisering kunnen zich
ontwikkelen als onvoorspelbare ‘black
swans’. Op korte termijn overschatten
we vaak de kracht van technologie en
op lange termijn de omvang van de
gevolgen.”
Egid van Houtem
Mijn Streek Bibliotheek
Doorpakken
Meerdere manieren om de toekomst te verkennen
Basis
Op locatie
Laat Peter, Rob en/of Ronald een inspirerende en prikkelende presentatie verzorgen over 'de toekomst van bibliotheken'
Presentatie
Next Level
Incl voor- en natraject
Verken samen de kansen en risico's en vorm een beeld over de juiste, betekenisvolle keuzes
RvT-sessie
Op maat
met collega's en belanghouders
Laat ons een gedragen strategische toekomstverkenning begeleiden, waarin een eigen lokale visie wordt gevormd.
Strategische verkenning
Bedankt voor je interesse.
We zullen binnen twee werkdagen contact opnemen.
